ጥዕና ኣእምሮ ንምሕላው ዝኸውን ምኽርታት

coronavirus information

ኣብ ጊዜ ምውሻብ ጥዕና ኣእምሮኻ ምሕላው 

መብዛሕትና ዝበዝሕ ጊዜና ኣብ ገዛ ኢና ከነሕልፎ፤ ዝበዝሐ ስሩዕ ሓባራዊ ምንቅስቓሳትናውን ኣይክህሉን እዩ። 

ወላኳ ብምርጫኻ ኣይኹን ከም ሕማቕ ጊዜ ጌርካ ዘይኮነ ኣብ ህይወትካ፣ ከም ፍልይ ዝበለ ጊዜ ጌርካ ክትርእዮ ምፍታን ሓጋዚ እዩ። 

ርጉጽ ብዘይኮነ ነገር ኣብ መደምደምታ ኣይትብጻሕ፣  እሙናት ዝኾኑ ምንጭታት ሓበሬታ ተወከስ። 

ዘይተጻረየ ወረን ኣብ ሓቂ ዘይተመርኮሰ አተሓሳስባ መጋደዲ ጭንቀት እዩ። ብዛዕባ እቲ ቫይረስ እሙን ሓበሬታ ምህላው፣ እቲ ሕማም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽርካ ከምዝኾነ ክስምዓካ ይሕግዘካ።   

ከም ኣዘውቲርካ ኢድካ ብማይን ብሳምናን ንልዕሊ ፳ ደቒቕ ምሕጻብ ዝኣመሰሉ ጽሬትካ ናይ ምሕላው ማዕዳታት ምኽታል። ነዚ ናብ ገዛ ምስትኣቱ፣ ናብ ስራሕ ምስትኣቱ፣ ኣፍንጫኻ ፊጥ ምስ እትብል፣ ህጥሸው ምስ እትብል፣ ወይ ውን ምግቢ ምስ ትሕዝን ክትገብሮ ዝግብኣካ ነገር እዩ። ሽዑን ሽዑን ክትሕጸብ እንተደኣ ዘይክ ኢልካ፣ ናይ ምሕጻብ ዕድል ክሳብ ትረክብ ሳኒታይዘር ተጠቀም። 

ምስ ሰባት ክትተሓሓዝ ፈትን 

ኣብ ዘጨንቕ ኩነታት፣ ብሓባርን ብምድግ ጋፍን ዝበለጸ ንሰርሕ። ብቴለፎን፣ ኢሜል ወይ ድማ ብሶሻል ሚድያ ምስ ኣዕሩኽትኻ ወይ ድማ ምስ ስድራኻ  ክትራኸብ ፈትን። 

ነዞም ዝስዕቡ እንተደኣ ክትገብሮም ትኽእል ኮይኑ ተሰሚዑካ፣ ነቶም ክትገብሮም ትደልዮም ነገራት ኣተኲርካ ክትገብሮም ትኽእል ኢኻ: 

  • ንዘጨንቕ ኩነታት ምቁጽጻር 
  • ኣካላዊ ምንቅስቓስ 
  • ዝተመጣጠነ ምግቢ ምምጋብ 

ኣብ ሶሻል ሚድያ ምስ ኣዕሩኽትኻ ተራኸብ፣ ግና ነገራት ብምድማቕ ኣይትዛረብ። ኣዕሩኽትኻ’ውን ተረቢሾም ክኾኑ ስለዝኽእሉ ካብ እሙናት ምንጪ ዝመጸ ሓበሬታ ጥራሕ ከተመሓላልፍ ፈትን። ንውሽጥኻ ዝህውኽ ሓበሬታ ዘመሓላልፉ ኣካውንት ወይ ውን ሃሽ ታግ (hashtags) እንተደኣ ኣጋጢማሞኻ፣ ኣይትስዓቦም። 

ንደቅኻ ኣዘራርቦም 

ብዛዕባ እቲ ዘፍርህ ኣርእስቲ ዘይምዝራብ ዘይኮነስ ንደቅኻ ከምቲ ዝግባእ ጌርካ ምዝርራብ። ንደቅኻ ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ ከመይ ጌርካ ከምተዘራርቦም ኣብዚ ዝስዕብ ሊንክ ምዕዶ ኣሎና talking with your children about the coronavirus outbreak 

ናይ ኣእምሮ ጸቕጢ ከጋጥም ከምዝኽእል ሕሰብ 

ዝተቓልዐ ወይ ድማ ዝተዓብለልካ ኮይኑ ክስምዓካ ሕማቕ ኣይኮነን፣ ብፍላይ ቅድሚ ሕጂ ስነ ኣእምሮኣዊ ጉድኣት ወይ ድማ ናይ ኣእምሮ ሕማም ኣጋጢሙካ እንተነይሩ፣ ወይ’ውን ንኮሮና ቫይረስ ዘቃልዕ ኣካላዊ ሕማም እንተሃልዩካ።   

እዚ ስምዒት ከምዘሎና ክንእመንን ኣካላውን ኣእምሯውን ጥዕናና ክንሕሉ ከምዘሎና ነንሓድሕድና ክንዘኻኸር ኣገዳሲ እዩ።  ከም ሽጋራ ምትካኽን፣ መስተ ምስታይን ዝ ኣመሰሉ ንመጻኢ ህይወትና ጽቡቕ ዘይኮኑ ልምድታት ክንጥንቀቕሎምን ከነወግዶምን ይግባእ። 

ተጨኒቖም ክኾኑ ይኽእሉ’ዮም ንትብሎም ሰባትን ንበይኖም ዝነብሩ ሰባትን ከተተሃዳድኦምን ደሃዮም ክትገብርን ፈትን። 

ግምታዊ ብዝኾነ ኣተሓሳስባ ኣይትኺድ 

ነቲ ሕማም ዘማሓላልፉ ሰባት ከምዚኦም ዓይነት ሰባት ዮም ኢልካ ናብ መደምደምታ ኣይትብጻሕን ኣይትፍረድን። ኮሮና ቫይረስ ጾታን ዓሌትን ከይፈለየ ንዝኾነ ሰብ ዘጥቅዕ ሕማም እዩ። 

ነቲ ሕማም ኣብ ሚዲያ ከመይ ጌርካ ከምትከታተሎ ክትቆጻጸሮ ፈትን 

ብዛዕባ እቲ ሕማም ሰፊሕ ዝኾነ ዝተፈላለየ ሓበሬታ ኣሎ። እዚ ሓበሬታ ጭንቀት ይፈጥረልካ እንተደኣ ሃልዩ፣ ሚዛናዊ ክትገብሮ ኣገዳሲ እዩ። ሙሉእ ብሙሉእ ንኹሉ ሓበሬታ ዘይምውጋድ ዝበለጸ እዩ፣ ንኣፍልጦ ዝኸውን ሓበሬታ ርኸብ ግና የጨንቐካ እንተደኣ ሃልዩ ውሱን ዝኾነ ሓበሬታ ጥራሕ ርኸብ። 

ተወሳኺ ምኽርታት ኣብዚ ዝስዕብ ዌብሳይት ይርከብ Mental Health Foundation 

This translation was funded by Foundation Scotland and the National Emergencies Trust and distributed by the Scottish Refugee Council.