ብዛዕባ ተላባዒ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ምስ ሕጻናት ምዝርራብ

ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ ኣብ ኩሉ ይንገር ብምህላዉ ካብ ሕጻናት ክንሓብኦ ዘይከኣል እዩ። ስለዚ  ብግቡእ፣ ከምዘይስምብዱ ጌርና፣ ብግልጺ ከነረድኦም ይግባእ። 

1. ክትሻቐል ሕማቕ ከምዘይኮነ ተኣመን 

ነቲ ዝስምዓካ ናይ ዘይውሑስነት ስምዒት ህጻናት መብዛሕትኡ ጊዜ ይርድእዎ እዮም፣ ወይ ከኣ ዘይምጥኖም ዘረባ ዓበይቲ እውን ይሰምዑ እዮም።  

ዘተሓሳስቡ ጉዳያትን ሕቶታትን ምስኦም ኮይንካ ተመልከት፣ ከምዚ ዓይነት ጉዳይ ከምዘሻቕለካ ኣካፍሎም፣ ግን ከምቲ ዝፈርሕዎ ከምዘይኮነ ንገሮም።  ወላ እኳ ሕማቕ ነገር ከጋጥም ይኽኣል, ብዙሓት ሰባት ወላ መራሕቲ ዓለም ነዚ ተላባዒ ሕማም ንምቕናስ ይቃለሱ ከምዘለዉ ብምርዳእ ክፈርሁ ከምዘይብሎም ምንጋር።  

ንሕና ካብ ንርድኦ ንላዕሊ ሕጻናት ክሕዙን፣ ከምካልእ ክርድኡን፣ ስምዒቶም ክሓቦኡልካን ይኽእሉ እዮም። ስለዚ ብዛዕባ ፍርሕኻ ህጻናት እንዳሰምዑኻ ንዘይምዕላል ፈትን። 

2. ትሰምዖ ዜና መጠኑ ዝሓለወ ይኹን

 መጠኑ ዝሓለወ ካብ እሙናት ምንጭታት ዝኾነ ዜና ጠቓሚ እዩ። ብዙሕ ኣደዳ ዜና ምዃን ሃሳዪ ክኸውን ስለ ዝኽእል ፣ መጠኑ ዝሓለወ ክኽውን ኣገዳሲ እዩ። ሕጻናት ዜና ክርእዩ ምግዳድን ወይ ንኸይርእዩ ድማ ብጣዕሚ ምኽልካልን ጠቓሚ ከይከውን ይኽእል እዩ።  

ሕጻናት ክመጹ ከለዉ ቴሌቪዥን ወይ'ውን መርበብ ሓበሬታታት ምዕጻ

ው ኣወግድ እንተ ዘይኮይኑ ነቲ ነገር ንምርኣይ ወይ'ውን እንታይ ይኸውን ከምዘሎ ንምፍላጥ ኣዚዩ ድሌቶም ይውስኽ እሞ ኣብ ርእሶም ዝጎድእ ነገራት ይቕረጽ። 

3.  ነቲ ሓቂ ኣፍልጦም ውሕስነት ከኣ ሃብ 

ኩሎም ሕጻናት ወላ ኣብ ዓሰርተታት ዝርከቡ መንእሰያት ወለዶም ክሕልውዎም ይኽእሉ ምዃኖም ክፈልጡ ይደልዩ እዮም። ስለዚ ዝበለጸ መንገዲ ብዛዕባ ድሕነት ወይ ውሕስነት ክትረዳድኣሉ ትኽእል፡ ብዛዕባ ግሉጽን፣ ርግጸኛን፣ ንጹርን፣ ሓቀኛ መርትዖ ዘለዎ ዜና ምዝርራብ፣ ክገብርዎ ዘለዎም ንርእሶምን ንኻልኦትን ምንጋር፣ንኣብነት ጥቕሚ ምሕጻብ ኢድካ።  

ብዛዕባ እዚ ተላባዒ ሕማም ምስ መሓዙቶም ይዘራረቡ ድዮም ምሕታት ብፍላይ ዝራኸቡሉ መገድታት እንተደኣ ሃሊዩ ንኣብነት ብኸምበዓል ሜሴንጀር ዝኣመሰሉ መርበባት፣  ሕቶታት'ውን ክሓቱ ከምዝኽእሉ ከተርጋግጸሎም ይግባእ።  

4. ብዛዕባ ተኣፋፍነትን ሓላፍነትን ምዝርራብ 

 ተኣፋፍነት ድኻም ከምዘይኮነ ግናኸ ርግጸኛ ንዘይኮንካዮን ኣሰካፊ ንዝኾነካ ነገርን እትህቦ ተፈጥሮኣዊ ምላሽ ከምዝኾነ ምግላጽ: ኣብዚ ጊዜ እዚ ምንባር እንታይ ማለት ምዃኑን፣ ክንደይ ካብቲ እንህቦ ግብረ መልስታት ከ ነቶም ተኣፈፍቲ ንኽንሕግዞም ወይ ኽንከላኸለሎም ተጠቒምናሉ? ብዛዕባ እዚ ምርዳእ ወይ መብርሂ ምሃብ። 

 ሕጻናት ሓላፍነት ዝስምዖም ሰባት ኮይኖም ክዓብዩ ንምምሃር ነዚ ነገር እዚ ከም ዕድል ተጠቕመሉ። መምርሒ ምኽባር ማለት ካብ ግለሰብ ዝዓበየ ነገር ምዃኑ ምርዳእ ከምዝኾነ ንሓድሕድና ኸኣ ክንተሓላሎ ከምዘሎና  

ንሰባት ምድሃልን ምንኣስን ጌጋ ከምዝኾነን ሰናይ ንምግባር አእጃምና ክንገብር ከምዘለናን ንሓድሕድንናውን ክንተሓጋገዝ ከምዘለናን ክንምህሮምን ከነዘክሮም ይግብኣና። 

ክሕግዙኻ ዝኽእሉ ዘተኣማምኑ ምንጭታት ኣለው፣ ከምበዓል Children’s Commissioner’s Children’s Guide to Coronavirus here, ወይ ድማ the Inter-Agency Standing Committee ብሕጻናት  ኣብ መላእ ዓለም ብኮሮና ቫይረስ ተጠቒዖም ንዘለዉ ሕጻናት ዝተጻሕፉ መጻሕፍቲ ዛንታት ኣዳልዮም ኣለዉ (here)። ኣብ ስኮትላንድ ኤሊድ ዝተባህለት ሓንቲ መንእሰይ ኣማኻሪት ናይ ስኮትላንድ ችልድረን ኮሚሽነር (Children Commissioner) ኣብዚ ጊዜ (ናይ ለበዳ ጊዜ) ክሕዞም ዝኽእል ጠቓሚ ምኽርታት (top tips) ጽሒፋ ኣላ።  

This translation was funded by Foundation Scotland and the National Emergencies Trust and distributed by the Scottish Refugee Council.