ጽምዋ ኣብ ጊዜ ኮሮና ቫይረስ

ኣብ ጊዜ ኮሮና ቫይረስ ካብቶም ዝተፈላለዩ ዝስምዑና ስምዒታት ሓደ ጽመዋ እዩ። ጥዕናናን ጥዕና ካልኦትን ንምሕላውን፣ ምስ ስድራና፣ ኣዕሩኽትና ወይ’ውን ምስቶም ኩልጊዜ እንርእዮም ሰባት ካብ ምርኻብ ተኣዲብና ኣሎና። 

ጽምዋ ንኣእምሮኣዊ ጥዕናና ብኸመይ ይጸልዎ?   

መብዛሕትና ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ናይ ጽምዋ ስምዒት ይስምዓና እዩ። እዚ ጊዚያዊ ስምዒት ንኣእምሮኣዊ ጥዕናና ክጎድኦ ኣይግባእን። እዚ ሕማም ንነዊሕ ግዜ እንተደኣ ቀጺሉ ግና እዞም ስምዒታት ናይ ነዊሕ ጊዜ ናይ ምዃን ተኽእሎታት ይውስኽ።  

ንነዊሕ ጊዜ ዝቕጽል ጽምዋ ንከም ጭንቀት ዝኣመሰሉ ገለገለ ጸገማት ሕማም ኣእምሮ ከግድዶም ይኽእል እዩ። ንነዊሕ ጊዜ ዝቅጽል ጽመዋ ኣብ ኣእምሮኣዊ ጥዕና ዘምጽኦ ሳዕቤናት ንክትቆጻጸሮ ከቢድ እዩ።  

ንጽምዋ ንምክልኻል እንታይ ክንገብር ንኽእል?  

ምስዞም ንድኹም ኣእምሮኣዊ ጥዕና ዘደዓዕሱ ጽንኩራት ማሕበራዊ መርበባት ብሓደ ምእንቲ ክንስጉም ኣብዚ ከምዚ ዝኣመሰለ እዋን ምስ ሰባት ንራኸበሎምን ርክብና ንቕጽለሎምን ሓደሽቲ መንገድታት ክንላመዶም ይግባእ።  

ብመገዲ ቪድዮን ቴለፎንን ምስ ሰባት ምርኻብ ኣገዳሲ እዩ።. እንተተኻኢሉ ዝደጋገም ልምዲ ምህላው ፡ ንኣብነት ቅድሚ ሕጂ ምሸት ምስ ኣዕሩኽትኻ ካርታ ናይ ምጽዋት ልምዲ እንተደኣ ነይሩካ፣ ኣብ መዝገበ-ዕለት ጸሓፎ፣ ከምኡውን ኣብ ክንዲ ካርታ ብቪድዮ ብምድውዋል ምስ ኣዕሩኽትኻ ጌም ተጻወት። ወይ ድማ ምስ ብዙሓት: ኣብ ፌስቡክ ወይ ኣብ ዩቱብ ኣብ ዝካየዱ ሓፈሻዊ ፈተናታት ተሳተፍ።  

ናይ ቴክኖሎጂ ሰብ እንተዘይኴንካ፣ ቴለፎን ቴክስት ወይውን ደብዳበ ምጽሕሓፍ ካብቶም ደሃይ ክትገብረሎም ትኽእል መገድታት እዮም።  

ብጽምዋ ተጠቒዖም ንዝርከቡ ሰባት ምሕጋዝ  

ንበይኖም ንዝቕመጡ ሰባት ደሃዮም ክትገብር ትኽእል ኢኻ።  ደሃይ ዝገብር ሰብ ንዘይብሎም ሰባት: ቴለፎን ደዊልካ ወይ ድማ ቴክስት ሰዲድካ ደሃዮም ምግባር ዓቢ ለውጢ ዘምጽእ ነገር እዩ።   

ጎሮቤትካ እንተደኣ ኮይኖም፣ ከተማቕሎም ትኽእል ነገር እንተደኣ ሃልዩ ርሕቀትካ ሓሊኻ ከተማቕሎም ትኽእል ኢኻ። ትፈልጦ ቴክኖሎጂ ዘጸግሞ ሰብ እንተደኣ ሃልዩ፣ ከመይ ጌሩ ስካይፕ (skype) ወይ ድማ ዙም (Zoom) ኣብ ገዛ ኮይኑ ክጥቀም ከምዝኽእል ከተረድኦ ትኽእል። እዚ ንመጻኢ ምስ ካልኦት ኣብ ዝህልዎም ማሕበራዊ ርክብ ዓቢ ለውጢ የምጽእ እዩ። 

ንስኻ ጥራይ ኣይኮንካን 

ጽምዋ ዘየጥቅዖ ሰብ የለን። ዝኾነ ሰብ ካብ ዝፈትዎም ሰባት ዝተፈለየ ኮይኑ ክስምዖ ይኽእል እዩ፣ ገሌና ግና ካብ ካልኦት ብዝሓሸ መገዲ ተጠቀምቲ ቴክኖሎጂ  ወይ’ውን ዝሓሸ ማሕበራዊ ርክባት ክህልወና ይኽእል እዩ።  

ነንሓድሕድና እናተሓላለና፣ ነቶም ተነጺሎም ዝርከቡ ደሃዮም ብምግባር ወይ’ውን ወለንታዊ ሓገዝ ብምግባር ካብ ሕማም ጽምዋ ከነድሕኖም ንኽእል።  

ስምዒት ጽምዋ እንተደሃ ተሰሚዑካ እንታይ ከምትገብር 

  • ንዓርክኻ፣ ንስድራቤትካ፣ ንበዓል ሞያ ጥዕና ወይ ድማ ንኣማኻሪ ጥዕና ደዊልካ እንታይ ይስምዓካ ከምዘሎ ክትነግሮም ፈትን።  
  • ዘዛርበካ ሰብ እንተደኣ ትደሊ ኴንካ ንሳማሪታንስ (Samaritans) ናብዚ ቴለፎን ( call: 116 123 ) ክትድውለሎም, ወይ ድማ ናብዚ ዝስዕብ ኢሜይል ክትጽሕፈሎም ትኽእል ኢኻ: [email protected]  
  • ሩፍ ትብለሉ መስመር 0800 83 85 87 
  • ኣብ ትፈትዎ ነገራት ዘተኮረ ናይ ኦንላይን ጉጅለ እንተሎ ተጸምበር፣ እዚ ኸኣ ኦንላይን ዝርከብ መደብ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ፣ ናይ መጸሓፍቲ ክለብን ካልኦትን ክኸውን ይኽእል።  
  • ሕጽር ዝበለ መንገዲ እግሪ ናብ ዘለዎ ማሕበራዊ ቦታ ክትከይድ ፈትን (ርሕቀትካ እንዳሓለኻ).  

እዚ ኣጸጋምን ሓደሓደ እዋን ከኣ ናይ ጽምዋ ጊዜ እዩ ግን ኩሉ ክሓልፍ እዩ። ንግዚኡ ንርእስናን ነንሓድሕድናን ለዋሃት ንኹን።  

This translation was funded by Foundation Scotland and the National Emergencies Trust and distributed by the Scottish Refugee Council.