ምኽሪ ናይ ስነ-ኣእምሮ ጥዕና ንዓበይቲ

ከም ኮሮና ቫይረስ ጌሩ ብዘይ ትጽቢት ዘጋጠመ ሃንደበታዊ ነገር መችም ንነዊሕ ዓመታት ኣይተራእየን፣ስለዚ ሰባት እንተሰንበዱ ዘገርም ኣይኮነን፣ ብፍላይ ዕድሜኻ ልዕሊ 55 እንተዄንካ በይንኻ ትነብር ከኣ እንተዄንካ ኣእምሮኣዊ ጥዕናኻ ምሕላው ኣገዳሲ እዩ።  

ተዳሎ 

  • ኣገደስቲ ቁጽርታት ኣብ ኢድካ ሓዝ፣ ናይ ሕክምና በዓል ሞያ፣ናይ ቤተሰብ፣ ናይ መሓዙትካ፣ናይ ኣዕራይ ቱቦታት ቡምባ ንጽሬት ዝጠቕሙኻ ነገራት ዘተዓራሪ ሰብ ዘኣመሰሉ ቁጽርታት ምሓዝ። 
  • ቀጻሊ ምስ ናይ ሕክምና በዓል ሞያ ብዛዕባ ኣካላዊን ኣእምሮኣዊን ጥዕናኻ ርክብ ክህልወካ ምግባር። 

ኣይትጥፋእ 

  • ቴሌፎን፣ ኮምፑተር፡ ሬዲዮን ኢንተርነትን ኣገደስቲ ምንጭታት ሓገዝን ምንጭታት ሓደስቲ ሓበሬታታትን እዮም።   
  • ንጎረቤትካ ጸሓፈሎም ክሕግዙኻ ዝኽእሉሉ ወይ ድማ ካልእ ክሕግዘካ ዝኽእል ክሕብሩኻ ዝኽእሉሉ መገዲ እንተድኣ ሃሊዩ ወይ ቴሌፎኖም እንተ ሃልዩካ ከኣ ደውለሎም ሕጂ ከይትደልዮም ትኽእል ግን ንመጻኢ ትደልዮም ትኸውን።  
  • ብዛዕባ ኣብ ከባቢኻ ዝርከቡ ሓገዝ ዝህቡ ጉጅለታት ፣ ከመይ ጌርካ ክትጽምበሮም ከምትኽእል  ምሕታት 

ብዛዕባ መሰልካ ምፍላጥ 

  • ህጹጽ መግቢ ናብ ገዛኻ ናይ ምብጻሕ መሰል ይህልወካ ይኸውን። 
  •  እንድሕር ከም ኣብ ጸገም ዘሎኻ ተሓሲብካ መንግስቲ ከመይ ጌሩ ከም ዝሕግዘካ ዝሕብር ደብዳበ ካብ NHS ክትቅበል ይግብኣካ   

ድበዝሐ ጊዜኻ ኣብ በይንኻ ተሕልፎ እንተኾይንካ ክሕግዙኻ ዝኽእሉ ነኣሽቱ ነገራት፡ 

  • ተደጋጋሚ ልማድ ሓጋዚ እዩ። ነገራት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽርካ ከምዘለዉ ጌሩ ከምዝስምዓካ ክገብር ይኽእል። 
  •  ዝተፈላልዩ ክፋላት ናይ ህይወትካ ዘዘኻኽረካ ትፈትዎ ሙዚቃ ስማዕ።  
  • ፊልምታት ርኣ ወይ ሬድዮ ስማዕ። 
  • ብዛዕባ እቲ ቫይረስ እትሰምዖ መጠኑ ዝሓለወ ክትገብሮ ትደሊ ትኸውን። 
  • እንተኽኢልካ መዓልታዊ ፍኹስ ዝበለ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ግበር። 
  • ምስ ካልኦት ሰባት ተራኸብ ኣይትጣፋእ . ጊዜ መደብ ብምውጻእ ኣብ ሞንጎ ሰሙን ናብ መሓዙትካን ስድራቤትካን ምድዋል 

 ክትሕሎ ምጥንቃቕ 

  • እዚ ቕልውላው ናይ ሰባት ሕማቕን ጽቡቕን ዘውጽእ እዩ 
  • ጸገም ዘሎ ኮይኑ እንተደኣ ተሰሚዑካ ብዙሕ ኣይተቕልበሉ።  እንታይነቱ ዘይትፈልጦ ሰብ ኣብ ቤትካ ኣይተእቱ። ብዛዕባ ገንዘብካን ውልቃዊ ሐበሬታን ዝሓትት ዘይትፈልጦ ኢሜል ኣይትመልስ፣ ዝርዝር ኣብ ባንክኻ ዘሎ ብውልቂ ረኺቡ ወይ ድማ ኣብ መስመር ረኺቡ ዝሓተካ ኣይትሃብ።  
  • ኩልጊዜ ብዛዕባ መንነቱ ኣጣልል። 

ንኻልኦት ምሕጋዝ ንኣእምሮኣዊ ጥዕናኻ ጠቓሚ እዩ 

  • ነቶም ዝተነጸሉ ጎረቤትካ ጥንቃቐ ብዝመልኦ ኣገባብ ብጽሓዮም ኣብ ጎኖም ኩን። 
  • ቴሌፎን -ጉጅለታት ዋትስኣፕን (WhatsApp groups)፣ኢሜልን( email ) ጽቡቕ ርክብ ምስ ሰባት ንምፍጣርን ንምርድዳእን፣ ሰባት እንታይ ከምዘድልዮም ንምፍላጥን ከመይ ጌርካ ትሰርዖን ተካውኖን ከኣ ንምፍላጥ ዝጠቅሙ መገድታት እዮም። 

ምልክታት  

ዞባዊ ደገፍ – COVID-19 Mutual Aid Groups, local Age Scotland & Carer Organisations, ዞባዊ ኣማኸርቲ 

Age Scotland–Friendship line ካብ 9 ቅ/ቐ ክሳዕ 5 ድ/ቐ ካብ ሰኑይ ክሳዕ ዓርቢ ክፉት እዩ። 0800 12 44 222 e-mail: [email protected] 

Independent Age - ናይ ሓገዝ መስመር ኣብ 0800 319 6789 (UK) ይርከብ 

The Silver Line 0800 470 80 90 (UK) 24 ሰዓት ንመዓልቲ 7 መዓልቲ ኣብ ሰሙን 365 መዓልቲ ኣብ ዓመት ንምዕላል ክፉት እዩ።. 

This translation was funded by Foundation Scotland and the National Emergencies Trust and distributed by the Scottish Refugee Council.