Mental health tips.

coronavirus information

Adolygwyd y dudalen ar 11 Medi 2020

Mae'r Sefydliad Iechyd Meddwl yn rhan o'r ymateb iechyd meddwl cenedlaethol yn ystod yr achosion o coronafeirws. Caiff cyngor y llywodraeth ar gyfer ein cadw’n ddiogel ei adolygu’n barhaus a bydd yn wahanol yn dibynnu ar ble’r ydych yn byw: mwy o wybodaeth a gwybodaeth gyfredol yma.

Gall achosion o glefyd heintus, fel y coronafeirws (COVID-19) cyfredol, fod yn ddychrynllyd a gall effeithio ar ein hiechyd meddwl. Er ei bod yn bwysig cadw’n wybodus, mae yna hefyd lawer o bethau y gallwn eu gwneud i gefnogi a rheoli ein lles yn ystod amseroedd o’r fath.

Dyma rai cynghorion yr ydym yn gobeithio y byddant yn eich helpu chi a’ch teulu i ofalu am eich iechyd meddwl mewn cyfnod lle mae cymaint o drafod  ar fygythiadau posibl i’n hiechyd corfforol.

Gofalu am eich iechyd meddwl wrth i’r cyfnod cloi lacio

Ledled gwledydd y DU, mae’r cyfnod cloi yn llacio mewn gwahanol ffyrdd ac ar wahanol adegau. Wrth i ni ddechrau dod allan o’r cyfnod cloi mae llwer ohonom yn wynebu heriau a chyfleoedd.

Gan gadw at ganllawiau ymbellhau cymdeithasol, efallai y gallwn weld teulu a ffrindiau wyneb yn wyneb, cymryd rhan mewn chwaraeon neu ddychwelyd i’r gwaith.  

Fodd bynnag, gallai llawer ohonom ganfod bod y newidiadau hyn yn anodd i’n hiechyd meddwl. Gall y syniad o lacio’r cyfnod cloi tra bod y ddadl wyddonol yn parhau fod yn bryder i’r rhai hynny ohonom sy’n fwy agored i niwed gan y feirws neu’n dioddef â phroblemau iechyd meddwl.  

Os yw hyn yn peri pryder i chi darllenwch ein cynghorion ar ymdopi ag ofn a gorbryder wrth i'r cyfnod cloi lacio ac ar sut i ymdopi ag ansicrwydd.

Pobl sy’n gorfod cysgodi – gofynnir iddynt barhau i aros gartref

Nid oes llawer wedi newid i’r rhai sy’n cysgodi. Mae’r cyfnod cloi dal yn weithredol, ond gyda rhywfaint o allu i gynyddu ymarfer corff ac i fynd allan, gan gadw at reolau ymbellhau cymdeithasol. Ar gyfer y grwpiau hyn yn benodol, gallai fod yn anodd gweld eu bywydau’n dychwelyd i rywbeth sy’n debyg i normal am amser llawer hirach. Wrth i bobl eraill gael eu rhyddhau o’r cyfnod cloi fe allai effaith y cyfnod cloi ar y rhai sy’n cysgodi fod yn llawer mwy.

Wrth i wahanol grwpiau sydd mewn perygl a grwpiau sy’n cysgodi gael gwybod eu bod yn cael ailgydio mewn gweithgareddau, bydd angen i bobl asesu pa mor ddiogel y mae pethau’n teimlo iddyn nhw, a sut i gydbwyso’r perygl i’w lles o barhau gyda’r cyfnod cloi gyda’r perygl o gael y feirws os ydynt yn ailgydio mewn gweithgareddau.  

Gofalu am eich iechyd meddwl tra bod yn rhaid i chi aros gartref

Mwy ohonom yn treulio llawer mwy o amser gartref ac ni fydd llawer o’n gweithgareddau cymdeithasol arferol ar gael i ni.

Fe fydd yn help os ceisiwch edrych arno fel cyfnod gwahanol yn eich bywyd, a hwnnw ddim yn un drwg o angenrheidrwydd, er nad oeddech wedi ei ddewis.

Bydd yn golygu rhythm gwahanol i fywyd, cyfle i fod mewn cysylltiad ag eraill mewn ffyrdd gwahanol i’r arfer. Cadwch mewn cysylltiad rheolaidd â phobl eraill ar y cyfryngau cymdeithasol, e-bost neu ar y ffôn, gan eu bod yn ffyrdd da o fod yn agos at y bobl sy’n bwysig i chi.  

Creu drefn ddyddiol newydd sy’n rhoi blaenoriaeth i ofalu amdanoch eich hun. Fe allech geisio darllen mwy neu wylio ffilmiau, dilyn trefn o ymarfer corff, rhoi cynnig ar dechnegau ymlacio neu ganfod gwybodaeth newydd ar y rhyngrwyd. Ceisiwch orffwys ac edrych ar hyn fel profiad newydd anarferol, a allai fodd â budd.  

Gwnewch yn siŵr eich bod yn gofalu am eich anghenion iechyd ehangach fel bod â digon o feddyginiaeth presgripsiwn ar gael i chi.  

Darllenwch ein rhestr lawn o gynghorion ar aros gartref.

Ceisiwch osgoi dyfalu a chwiliwch am ffynonellau dibynadwy ar yr argyfwng

Gall sïon a dyfalu fwydo gorbryder. Gall bod â mynediad at wybodaeth o ansawdd am y feirws eich helpu i deimlo eich bod yn rheoli pethau’n well.

Dilynwch gyngor ar hylendid megis golchi eich dwylo’n amlach na’r arfer, am 20 eiliad gyda sebon a dŵr poeth (canwch ‘Penblwydd Hapus’ i’ch hun ddwywaith i wneud yn siŵr eich bod yn gwneud hyn am 20 eiliad). Dylech wneud hyn pan fyddwch yn cyrraedd gartref neu’n cyrraedd y gwaith, pan fyddwch yn tisian neu dagu, yn bwyta neu drin bwyd. Os nad ydych yn gallu golchi eich dwylo’n syth, defnyddiwch hylif diheintio dwylo a’u golchi pan ddaw cyfle.

Dylech hefyd ddefnyddio hancesi papur pan fyddwch yn tisian a sicrhau eich bod yn eu gwaredu’n gyflym; ac arhoswch gartref os nad ydych yn teimlo’n dda.  

Ceisiwch gadw cysylltiad

Mae'r ffordd rydyn ni'n gallu cysylltu ag eraill yn newid, ond mae hyn yn digwydd ar gyflymder gwahanol yn dibynnu ar bwy ydych chi a ble rydych chi'n byw. Mae’r cyngor yn sylweddol wahanol os ydych chi'n cysgodi, ac mae angen i chi gymryd gofal ychwanegol o hyd os oes gennych gyflwr iechyd corfforol tymor hir, yn feichiog neu dros 70 oed.

Mae crynodeb o sut y gallwch chi gysylltu yma.

Ar adegau o straen, rydym yn gweithio’n well mewn cwmni a chyda cefnogaeth. Ceisiwch gadw mewn cysylltiad â’ch teulu a’ch ffrindiau, ar y ffôn, e-bost neu’r cyfryngau cymdeithasol, neu cysylltwch â llinell gymorth am gefnogaeth emosiynol.  

Efallai y carech ganolbwyntio ar y pethau y gallwch eu gwneud os ydych yn teimlo eich bod yn gallu:

Cadwch mewn cysylltiad â’ch ffrindiau ar y cyfryngau cymdeithasol ond ceisiwch beidio â gwneud môr a mynydd o bethau. Os ydych yn rhannu cynnwys, defnyddiwch gynnwys o ffynonellau dibynadwy, a chofiwch efallai bod eich ffrindiau’n poeni hefyd.  

Hefyd, cofiwch asesu eich gweithgarwch cyfryngau cymdeithasol yn rheolaidd. Gofynnwch i’ch hunan a oes angen ei addasu. A oes rhai cyfrifon neu bobl sy’n cynyddu eich pryderon neu eich gorbryder?  Ystyriwch dawelu neu beidio â dilyn cyfrifon neu hashtags sy’n gwneud i chi deimlo’n orbryderus.  

Siaradwch â’ch plant

Mae cynnwys ein teulu a’n plant yn ein cynlluniau ar gyfer iechyd da yn hanfodol. Mae arnom angen bod yn effro a gofyn i blant beth maent wedi ei glywed am yr haint a’u cefnogi, heb beri gofid iddynt.  

Mae arnom angen lleihau’r effaith negyddol a gaiff ar blant ac egluro’r ffeithiau iddynt.  Trafodwch y newyddion gyda nhw ond ceisiwch osgoi gormodedd o’r sylw a roddir i’r feirws ar y cyfryngau. Byddwch mor onest â phosibl.

Peidiwch ag osgoi’r ‘pwnc dychrynllyd’ ac ewch ati mewn ffordd sy’n briodol ar eu cyfer.  Mae gennym fwy o gyngor ar siarad â’ch plant am yr argyfwng coronafeirws.

Ceisiwch ragweld trallod

Mae’n iawn i deimlo’n fregus ac wedi’ch llethu wrth ddarllen y newyddion am yr haint, yn enwedig os ydych wedi profi trawma neu broblemau iechyd meddwl yn y gorffennol, neu os oes gennych gyflwr iechyd corfforol tymor hir sy’n eich gwneud yn fwy agored i effeithiau’r coronafeirws.  

Mae’n bwysig cydnabod y teimladau hyn ac atgoffa’n gilydd i ofalu am ein hiechyd corfforol a’n hiechyd meddwl. Dylem hefyd fod yn ymwybodol ac osgoi cynyddu arferion na fyddant o gymorth yn y tymor hir, megis ysmygu ac yfed.

Ceisiwch dawelu meddyliau pobl rydych yn eu hadnabod a allai fod yn poeni a chysylltwch gyda phobl y gwyddoch eu bod yn byw ar ben eu hunain.  

Ceisiwch beidio â gwneud rhagdybiaethau

Peidiwch â barnu pobl a cheisiwch osgoi neidio i gasgliadau am bwy sy’n gyfrifol am ledaenu’r clefyd. Gall y Coronafeirws effeithio unrhyw un, waeth beth fo’u rhywedd, ethnigrwydd na rhyw.

Ceisiwch reoli sut rydych yn dilyn stori’r haint ar y cyfryngau  

Mae sylw helaeth yn y newyddion am yr haint a’r achosion. Os gwelwch fod y newyddion yn achosi straen enfawr i chi, mae’n bwysig dod o hyd i gydbwysedd.

Mae’n well i chi beidio ag osgoi pob newyddion a’ch bod yn parhau i ganfod gwybodaeth ac addysgu eich hun, ond cyfyngwch faint o newyddion a welwch os yw’n eich poeni.

Mwy o adnoddau defnyddiol: