Y Nadolig hwn mae mwy na hanner oedolion Cymru yn poeni am iechyd meddwl rhywun sy’n annwyl iddynt

Mae’r Sefydliad Iechyd Meddwl yn rhannu cyngor ar sut mae caredigrwydd yn lles i iechyd meddwl adeg y Nadolig 

Y Nadolig hwn, mae dros hanner (56%) oedolion Cymru yn poeni ynghylch iechyd meddwl rhywun maen nhw’n ei adnabod yn ôl arolwg a gyhoeddwyd gan y Sefydliad Iechyd Meddwl. 

 
Wrth i’r Nadolig agosáu, mae nifer sylweddol o bobl yng Nghymru yn mynegi eu pryderon am iechyd meddwl plant (53%), partner/gŵr neu wraig (32%), perthnasau (36%) a ffrindiau (30%).
 
Wrth fyfyrio ar y canfyddiadau, dywedodd Jenny Burns, Cyfarwyddwr Cyswllt y Sefydliad Iechyd Meddwl yng Nghymru: “Yr hyn fyddwn ni’n ei gofio am y flwyddyn hon yw’r pandemig creulon a sut yr amlygodd anghydraddoldeb dwfn yn ein cymdeithas ond hefyd am y llifeiriant cyhoeddus o garedigrwydd yn ein cymunedau wrth i ni wynebu her anferthol. Gyda gobaith ar y gorwel, mae’r canfyddiadau hyn yn dangos bod tosturi dal yn fyw yng Nghymru, gyda mwy na hanner oedolion Cymru yn pryderu ynghylch iechyd meddwl rhywun yn eu bywydau.” 
 
Canfyddiad arall, yn yr arolwg YouGov o 2,109 oedolyn yn y DU, a gomisiynwyd gan y Sefydliad Iechyd Meddwl, oedd bod un ym mhob tri oedolyn (33%) yn dweud eu bod yn teimlo’n orbryderus neu dan straen ar drothwy’r tymor dathlu tra bod dau ym mhob pump (40%) yn dweud eu bod yn teimlo’n hapus, yn obeithiol neu’n gynhyrfus am yr ŵyl.  
 
Ychwanegodd Jenny: “O gofio’r heriau anferthol rydym wedi’u hwynebu yn 2020, mae gan bobl ystod o emosiynau ar hyn o bryd yn cynnwys gorbryder, rhyddhad a gobaith. Mae llawer o bobl yn pyderu am les eraill, sy’n hynod o bwysig gan ein bod yn gwybod nad yw’r pandemig wedi effeithio ar bawb yn gyfartal.  
 
“Nawr yw’r amser i ail-ddarganfod grym caredigrwydd – yn ein bywydau preifat ac mewn bywyd cyhoeddus. Dengys ymchwil bod gweithred garedig yn arddangos ein pryder am fregusrwydd rhywun arall ac y gall helpu i rywun deimlo ei fod yn cael ei werthfawrogi. Mae gan garedigrwydd y grym i leihau straen, i wella’n hwyliau, ein hunan-barch a’n hapusrwydd. Mae’n anrheg sydd â’r potensial i warchod ein hiechyd meddwl cyfunol.
 
“Fel cymdeithas, mae’n rhaid i ni ddechrau cymryd caredigrwydd o ddifrif a gall cymhwyso caredigrwydd mewn polisïau cyhoeddus gynnig potensial anferthol ar gyfer gwlad iachach a hapusach.  Mae caredigrwydd yn creu’r cyfalaf cymdeithasol sydd ei angen arnom yn ein cymunedau er mwyn mynd i’r afael ag effeithiau cymdeithasol, economaidd ac iechyd meddwl yr argyfwng a allai barhau am flynyddoedd i ddod.” 

Pum ffordd y gall caredigrwydd helpu i warchod a gwella eich iechyd meddwl yn ôl ymchwil y Sefydliad Iechyd Meddwl:  

1. Estynnwch allan at eraill – Estynnwch allan at rywun a allai fod yn profi unigedd neu unigrwydd. Mae unigrwydd tymor hir yn gysylltiedig â risg uwch o rai problemau iechyd meddwl, yn cynnwys iselder, gorbryder a straen cynyddol. Gall trefnu galwad ffôn, sgwrs fideo neu bostio nodyn neu gerdyn eich helpu i frwydro yn erbyn yr unigrwydd hwn a gwneud gwahaniaeth mawr i sut mae’r person hwnnw’n teimlo. 

2. Diolchwch – Mae ymchwil yn awgrymu bod teimlo’n ddiolchgar, yn enwedig wrth ymateb i garedigrwydd rhywun arall, yn gysylltiedig â mwy o les a chynnydd mewn ymddygiadau sydd o fudd i eraill. Gall cymryd eiliad i fyfyrio ar weithredoedd bach o garedigrwydd a brofoch yn y gorffennol, wneud i chi deimlo ychydig yn fwy cadarnhaol. Trwy ddiolch i rywun fe fyddwch chi’n rhoi hwb iddyn nhw hefyd. 
 
3. Byddwch yn garedig â chi’ch hun – Yn arolwg caredigrwydd cenedlaethol y Sefydliad Iechyd Meddwl yn gynharach eleni, dim ond dau ym mhob pump (41%) o bobl yn y DU ddywedodd eu bod yn rhagweithiol wrth wneud amser i fod yn garedig â nhw eu hunain. Os yw pethau’n anodd ar hyn o bryd, blaenoriaethwch ychydig o amser “fi”, fel eich bod yn gallu ymlacio a myfyrio ar sut rydych yn teimlo ac ar sut mae eich diwrnod neu wythnos wedi bod hyd yma. 
 
4. Dathlwch draddodiadau – Hyd yn oed gyda’r cyfyngiadau presennol ar waith mae yna bethau y gallwch eu gwneud er mwyn cadw traddodiad yn fyw gan barhau i ddilyn arweiniad y llywodraeth. Boed yn wneud pryd o fwyd arbennig neu addurno’r tŷ, trwy gynnal y traddodiadau hyn gallwch gyflawni gweithred o garedigrwydd i’ch hun a’r bobl sy’n agos i chi.  
 
5. Meddyliwch am anrhegion amgen – Eleni, gallai meddwl am anrhegion deimlo’n straen oherwydd y cyfyngiadau neu oherwydd pryderon ariannol. Mae gwneud amser i ffonio rhywun a allai fod ar ei ben ei hun neu ysgrifennu neges o’r galon mewn cerdyn yn anrheg ystyriol yr adeg hon o’r flwyddyn. 
 
Gall rhoi eich amser i rywun rydych chi’n poeni amdano neu achos teilwng, neu gyfrannu at elusen ein helpu i deimlo ymdeimlad o berthyn a chysylltiad â’n cymunedau. Mae apêl Nadolig y Sefydliad Iechyd Meddwl eleni yn canolbwyntio ar unigrwydd. Bydd yr arian gaiff ei godi yn gymorth i sicrhau bod pobl yn cael y cyngor a’r wybodaeth sydd eu hangen arnynt er mwyn teimlo bod ganddynt fwy o gysylltiad ac yn llai o unig. Ewch i mentalhealth.org.uk/donate-christmas-appeal am fwy o wybodaeth.

Os ydych chi neu rywun sy’n agos atoch chi, mewn trallod neu anobaith, neu’n  cael meddyliau am hunanladdiad, cysylltwch â’r Samariaid trwy ffonio 116 123 (y DU); 116 123 (Gweriniaeth Iwerddon); testun 07725 90 90 90 neu e-bost [email protected]

Mae’r Sefydliad Iechyd Meddwl wedi cyhoeddi canllawiau ar sut i siarad â rhywun ynglŷn â’u hiechyd meddwl  a sut i helpu mewn argyfwng – ar gael yma
 
Caredigrwydd oedd y thema a ddewiswyd ar gyfer Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl 2020. I gael gweld polisi’r Sefydliad Iechyd Meddwl a’r papurau ymchwil ar y cysylltiadau rhwng caredigrwydd ac iechyd meddwl, cliciwch yma

Diwedd

Nodiadau ar gyfer golygyddion:
 
Mae cyfweliadau â siaradwyr arbenigol ar gael ar gais. 
 
I gael mwy o wybodaeth neu i wneud cais am gyfweliad cysylltwch â Natalie Sadler, Rheolwr Cyfathrebu a Marchnata'r Sefydliad Iechyd Meddwl ar gyfer Cymru ar [email protected] neu [email protected] 
 
Gwybodaeth am gynnal yr arolwg: 
 
Mae pob ffigwr, oni nodir yn wahanol, gan YouGov Plc. Cyfanswm maint y sampl oedd 2,109 o oedolion 18+ yn y DU a’r sampl gynrychioliadol yng Nghymru oedd 102 o oedolion 18+. Gwnaed y gwaith maes rhwng 24 a 25 Tachwedd 2020. Cynhaliwyd yr arolwg ar-lein. Mae’r ffigyrau wedi’u pwysoli ac maent yn gynrychioliadol o holl oedolion y DU (18+ oed).
 
Gwahaniaethau yn ôl ardal: Gan adlewyrchu tymor yr ŵyl (y cyfnod rhwng 1 Rhagfyr ac 1 Ionawr) eleni, roedd rhai gwahaniaethau o ran teimladau neu bryderon yn seiliedig ar ardal.  
 

Teimlo’n orbryderus neu dan straen

Yn poeni am iechyd meddwl rhywun

Gogledd-ddwyrain Lloegr

26%

56%

Gogledd-orllewin Lloegr

33%

56%

Swydd Efrog ac ardal Humber

35%

54%

Dwyrain Canolbarth Lloegr

31%

52%

Gorllewin Canolbarth Lloegr

31%

54%

Dwyrain Lloegr

35%

55%

Llundain

28%

54%

De-ddwyrain Lloegr

32%

51%

De-orllewin Lloegr

27%

53%

Yr Alban

33%

57%

Cymru

33%

56%

Gogledd Iwerddon

25%

58%

Gwybodaeth am y Sefydliad Iechyd Meddwl: 
 
Ein gweledigaeth yw iechyd meddwl da i bawb.
 
Mae’r Sefydliad Iechyd Meddwl yn gweithio er mwyn atal problemau iechyd meddwl. Gyrrwn tuag at gymdeithas sy’n iach yn feddyliol i bawb, a chefnogi cymunedau, teuluoedd ac unigolion i fyw bywydau sy’n iachach yn feddyliol, gan ganolbwyntio ar y rhai sydd fwyaf mewn perygl. Y Sefydliad yw cartref Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl