Cyngor Iechyd Meddwl ar gyfer pobl hŷn yn ystod yr argyfwng Coronafeirws

Adolygwyd y dudalen ar 4 Awst 2020

Mae'r Sefydliad Iechyd Meddwl yn rhan o'r ymateb iechyd meddwl cenedlaethol yn ystod yr achosion o coronafeirws. Mae cyngor y llywodraeth, sydd wedi'i gynllunio i'n cadw ni'n ddiogel, yn cael ei adolygu'n gyson a bydd yn wahanol yn dibynnu ar ble rydych chi'n byw: mwy o fanylion a’r wybodaeth ddiweddaraf.

Ni fu profiad fel yr argyfwng Coronafeirws yn oes y rhan fwyaf ohonom ac ni fu cyfyngiadau o’r fath ar symudiadau pobl ers yr Ail Ryfel Byd.

Felly, nid yw’n syndod ein bod ni i gyd yn teimlo ychydig yn ofnus. Mae hyn yn gwbl ddealladwy, ond mae’n dal yn bwysig iawn gofalu am eich iechyd meddwl os ydych chi dros 55 oed ac yn byw ar eich pen eich hun.  

Pethau y gallwch eu gwneud i gadw’n ddiogel yn ystod yr amser anodd hwn:

Bod yn barod

  • Cadwch rifau cyswllt defnyddiol mewn lle amlwg: meddyg teulu, teulu, ffrindiau a phlymwr.
  • Mae'n bwysig cysylltu â'ch meddyg teulu os oes gennych unrhyw bryderon ynglŷn â’ch iechyd. Gyda llawer o apwyntiadau iechyd arferol yn cael eu canslo, efallai eich bod yn teimlo nad yw'n briodol i chi gysylltu â'ch meddyg teulu. Nid yw hyn yn wir. Mae meddygon teulu yno o hyd i gefnogi eich iechyd corfforol a'ch iechyd meddwl. Meddyliwch am bwy all eich helpu yn ystod y cyfnod hwn. Gall fod yn ffrindiau a theulu ond mae sefydliadau lleol a chenedlaethol ar gael hefyd. Mae’r Samariaid ar gael am ddim 24/7 ar 116 123 (Y DU).
  • Cofiwch y bydd hi’n cymryd mwy o amser i’r fferyllydd ddanfon eich cyflenwadau, felly hefyd gyda danfon siopa bwyd, felly cynlluniwch rhag blaen.  

Cadwch mewn cysylltiad

  • Mae ffôn, llinell dir, ffôn symudol, ffôn clyfar, cyfrifiadur, rhyngrwyd yn ffynonellau cymorth posibl ac yn ffyrdd o gael gwybodaeth am yr hyn sydd ar gael.  
  • Meddyliwch am ysgrifennu nodyn at gymdogion yn gofyn a allan nhw helpu neu a allan nhw argymell rhywun neu wasanaeth a all wneud hynny. Os oes gennych rif ffôn cymydog, rhowch alwad iddynt, efallai na fydd angen unrhyw beth arnoch nawr, ond efallai y byddwch yn y dyfodol.
  • Mae llawer o gymdogaethau yn sefydlu grwpiau cymorth lleol, gofynnwch i bobl a ydyn nhw'n gwybod am hyn a sut y gallwch chi ymuno.

Darganfyddwch yr hyn y mae gennych hawl iddo:

  • Efallai fod gennych hawl i barsel bwyd brys
  • Os ystyrir eich bod yn y categori “mewn perygl”, dylech fod wedi derbyn llythyr gan y GIG sy’n rhoi mwy o wybodaeth i chi am  sut y gall y Llywodraeth eich cefnogi i aros gartref yn ystod y cyfnod hwn. Cysylltwch â’ch meddyg teulu os ydych chi’n teimlo y dylech fod wedi cael y llythyr hwn ac nad oes unrhyw beth wedi cyrraedd.

Pethau bychain all helpu os ydych yn treulio llawer iawn neu’ch holl amser ar eich pen eich hun:

  • Mae trefn ddyddiol yn ddefnyddiol ar gyfer rhoi ymdeimlad trefnus i’ch diwrnod a gwneud i chi deimlo eich bod yn rheoli pethau. 
  • Gwrandewch ar gerddoriaeth rydych chi’n ei hoffi sy’n eich atgoffa o wahanol rannau o’ch bywyd.
  • Gwyliwch fwy o ffilmiau ar y teledu neu gwrandewch ar y radio.
  • Efallai y byddwch am gyfyngu faint o newyddion am y feirws yr ydych yn ei weld a’i glywed oherwydd gall rhoi gormod o sylw iddo fod yn frawychus a pheri straen i chi.  
  • Gall tacluso rhywbeth neu wneud tasg yn rhagorol deimlo fel cyflawniad sylweddol.  
  • Cadwch elfen o symud yn ystod eich diwrnod drwy ychydig o ymarfer corff ysgafn os gallwch chi.  
  • Cadwch mewn cysylltiad â phobl eraill. Gall hyn gynnwys cynllunio amseroedd yn ystod yr wythnos pan fyddwch chi’n ffonio teulu a ffrindiau.  

 Byddwch yn ofalus er mwyn cadw’n ddiogel

  • Mae’r argyfwng hwn yn amlygu’r gorau a’r gwaethaf mewn pobl.
  • Efallai na fydd pobl yr hyn maent yn honni i fod, boed hynny wyneb yn wyneb neu ar-lein.  
  • Gwiriwch eu dulliau adnabod bob amser.
  • Os yw rhywbeth yn teimlo’n anghywir, peidiwch ag ymwneud ag ef. Peidiwch â gadael unrhyw un i’ch cartref heb ddull adnabod.  Peidiwch ag ymateb i e-bost sy’n gofyn am wybodaeth bersonol eu am eich  trefniadau ariannol. Peidiwch â rhoi eich manylion ariannol i unrhyw un, wyneb yn wyneb neu ar-lein.

I bobl mewn perthnasoedd camdriniol, gall y sefyllfa Coronafeirws wneud pethau’n waeth – mae adroddiadau eisoes am gynnydd yn nifer y rhai sy’n cael trafferth. Darllenwch ein cyngor ar aros gartref a pherthnasoedd camdriniol.

Os oes gennych bryderon difrifol am eich diogelwch chi neu ddiogelwch rhywun arall, cysylltwch â’r heddlu trwy ffonio 999 i adrodd ar argyfwng neu drwy ffonio 101 am achosion nad ydynt yn argyfwng. Os ydych mewn perygl ac yn methu â siarad ar y ffôn, ffoniwch 999 ac yna pwyswch 55. Bydd hyn yn trosglwyddo eich galwad i’r heddlu perthnasol a fydd yn cynorthwyo heb i chi orfod siarad.

Beth all pobl eraill yn eich cymuned ei wneud?

Mae rhoi cefnogaeth i eraill yn dda i’ch iechyd meddwl

  • Cysylltwch yn ddiogel â chymdogion a allai fod wedi eu hynysu.
  • Efallai yr hoffech guro ar ddrws cymydog, gan egluro’n glir pwy ydych chi a ble rydych chi’n byw. Sefwch yn ôl 2 fetr i gyflwyno’ch hun a chael rhif cyswllt efallai. Cofiwch am ymbellhau cymdeithasol ar gyfer y ddau ohonoch.
  • Ffôn – mae grwpiau WhatsApp ac e-bost yn ffyrdd da o adeiladu cysylltiadau a chyfathrebu’n ddiogel ynghylch yr help y gallai fod ei angen ar bobl a’r ffyrdd gorau i drefnu hyn

Cyfeirio

  • Cefnogaeth leol – Grwpiau Cymorth Cydfuddiannol COVID-19, Age UK lleol a Sefydliadau Gofalwyr, cynghorau lleol
  • Age UK – Llinell Gyngor ar agor 8am-7pm 365 diwrnod y flwyddyn. 0800 678 1174 (Y DU) e-bost: [email protected]
  • Independent Age – llinell gymorth ar gael ar 0800 319 6789 (Y DU)
  • National Mind – llinell wybodaeth ar gael ar 0300 123 3393 (Y DU) Llun-Gwener 9am-6pm.
  • The Silver Line - am sgwrs ffoniwch 0800 470 80 90 (Y DU) ar gael 24/7 365 diwrnod y flwyddyn