Aros gartref a pherthnasoedd camdriniol

Adolygwyd y dudalen ar 3 Mehefin 2020

Mae'r Sefydliad Iechyd Meddwl yn rhan o'r ymateb iechyd meddwl cenedlaethol yn ystod yr achosion o coronafeirws. Mae cyngor y llywodraeth, sydd wedi'i gynllunio i'n cadw ni'n ddiogel, yn cael ei adolygu'n gyson a bydd yn wahanol yn dibynnu ar ble rydych chi'n byw: mwy o fanylion a’r wybodaeth ddiweddaraf.

I bobl mewn perthnasoedd camdriniol, gall y sefyllfa Coronafeirws wneud pethau’n waeth – mae yna eisoes adroddiadau am gynnydd yn y nifer sydd mewn trafferthion.  

Gallai’r pryderon a’r ansicrwydd sy’n gysylltiedig â’r Coronafeirws wneud y rhai sy’n cam-drin yn fwy tyn a blin nag arfer ac yn anoddach rhagweld sut fyddant yn ymddwyn. ac mae gorfod aros gartref yn golygu mwy o amser wedi ynysu gyda nhw.

Mae hefyd yn ei gwneud yn anoddach symud i lefydd digynnwrf, mwy cyfeillgar a mwy parchus lle gallwn deimlo’n fwy diogel, wedi ein cefnogi’n well ac yn fwy abl i geisio cymorth. Mae’r Llywodraeth wedi cyhoeddi cyngor penodol mewn perthynas â hyn. 

I’r rhai ohonom mewn perthnasoedd camdriniol, mae rhai o’r ffyrdd y gallwn gefnogi ein hunain yn ystod yr argyfwng Coronafeirws yr un fath ag ar gyfer y rhai mewn perthnasoedd nad ydynt yn gamdriniol.  

Mae hyn yn cynnwys ceisio cadw at drefn ddyddiol sy’n cefnogi ein hiechyd corfforol a’n hiechyd meddwl. Er enghraifft, bydd mynd allan am dro neu i redeg (gan gadw dau fetr oddi wrth eraill) y rhoi seibiant i chi oddi wrth y person arall a gallai fod yn gyfle i chwilio am gymorth.  

Gallai hefyd fod yn ddefnyddiol i ymuno â fforymau trafod ar-lein. Fe allent fod yn rhai sydd wedi eu creu ar gyfer pobl mewn perthnasoedd camdriniol, fel hon gan yr elusen Women’s Aid. Neu fe allent fod yn rhai ar bynciau cwbl wahanol, er enghraifft, cerddoriaeth, gweithredu lleol i helpu pobl a effeithiwyd gan y Coronafeirws, neu ddiddordebau eraill sydd gennych.

Dylem hefyd barhau â’n dulliau arferol o gadw ein hunain a’n plant yn ddiogel, lle bo hynny’n parhau’n bosibl.  

Os ydych mewn perygl uniongyrchol, galwch yr heddlu neu ambiwlans ar 999.

Gallai hefyd fod yn ddefnyddiol gwneud y canlynol:

1. Cadwch gysylltiad â’r rhai rydych yn ymddiried ynddynt

Os yw’n bosibl, gallwn ddefnyddio technoleg (megis ffôn, e-bost neu apiau anfon negeseuon) i gadw mewn cysylltiad dyddiol (neu amlach) â’r bobl sy’n gwybod am ein sefyllfa, megis teulu, ffrindiau, cydweithwyr neu gymdogion. Bydd hyn yn ein helpu i gadw cyswllt gan ddangos i’r un sy’n cam-drin fod pobl eraill yn gwybod sut ydan ni – ac y gallai hefyd rybuddio eraill os nad ydynt yn clywed gennym.  

2. Cysylltwch ag eraill

Os yw’n teimlo’n ddiogel gwneud hynny, gallem wirio sut mae cymdogion bregus, aelodau’r teulu neu ffrindiau’n gwneud, er mwyn cael amser mewn llefydd tu allan i’r cartref, lle gallai fod yn fwy diogel cael cefnogaeth neu gymorth. Fe allai defnyddio gwasanaeth ffôn meddyg teulu fod yn ffordd arall o gysylltu ag eraill tu allan i’r cartref, ac fe allech ofyn iddynt am help.

3. Ymestyn allan am wybodaeth a chefnogaeth

Mae rhestr o wasanaethau lleol sydd ar gael i bobl sy’n profi cam-drin domestig ar gael mewn cyfeiriadur gan Women's Aid. Yn ogystal â chyngor gan y Llywodraeth mae yna restr o wasanaethau lleol sydd ar gael i bobl sy’n dioddef camdriniaeth ddomestig mewn cyfeiriadur gan Women’s Aid. Os ydych yn byw yng Nghymru mae Cymorth i Ferched Cymru yma, ac ar gyfer yr Alban mae Scottish  Women’s Aid yma a Women’s Aid in NI yma ar gyfer Gogledd Iwerddon. 

Mae Women’s Aid hefyd yn darparu cefnogaeth drwy e-bost a gwasanaethau negeseuon, yn ogystal â Llawlyfr Goroesi sydd â gwybodaeth ar faterion fel tai a delio gyda’r heddlu.  

Gall apiau fel Bright Sky hefyd fod yn ddefnyddiol efallai. Mae hwn yn edrych fel ap tywydd felly os oes gan bartner reolaeth dros ddyfeisiadau personol, ni ddylai fod yn amlwg beth ydyw. Mae Bright Sky yn darparu gwybodaeth ar beth yw cam-drin, dolennau i wybodaeth ac adnoddau, a dyddlyfr diogel i gofnodi digwyddiadau o gam-drin yn gyfrinachol, heb eu harbed ar eich dyfais.

Os yw’n ddiogel i wneud hynny, ffoniwch linell gymorth am gefnogaeth ar, naill ai iechyd meddwl yn gyffredinol neu ar bernthasoedd anodd yn benodol:

  • Rhadffôn 24/7 y National Domestic Violence Helpline, gan Refuge: 0808 2000 247

  • Llinell gymorth ar gyfer dynion (Men’s Advice Line), ar gyfer rhai sydd wedi goroesi cam-drin domestig– 0808 801 0327

  • The Mix, gwybodaeth a chefnogaeth am ddim ar gyfer rhai dan 25 oed yn y DU – 0808 808 4994

  • Llinell gymorth genedlaethol LHDTh (LGBT) a’r Llinell gymorth Cam-drin Domestig – 0800 999 5428

  • Llinellau cymorth Hawliau Menywod, mae llawer o wasanaethau ar gael