Ymdopi drwy gyfnod y coronafeirws: Trwy lygaid babanod

Adolygwyd y dudalen ar 30 Gorffennaf 2020

Mae'r Sefydliad Iechyd Meddwl yn rhan o'r ymateb iechyd meddwl cenedlaethol yn ystod yr achosion o coronafeirws. Mae cyngor y llywodraeth, sydd wedi'i gynllunio i'n cadw ni'n ddiogel, yn cael ei adolygu'n gyson a bydd yn wahanol yn dibynnu ar ble rydych chi'n byw: mwy o fanylion a’r wybodaeth ddiweddaraf.

Gall gofalu am fabi newydd ddod â straen a heriau amrywiol, yn ogystal â bod yn amser llawen iawn i lawer.  Yn y cyfnod hwn o ansicrwydd rhyngwladol, gall iechyd meddwl rhieni a babanod gael ei effeithio yn fwy nag erioed.  

Gyda chymaint o sefyllfaoedd digynsail, ni fyddai unrhyw un wedi gallu paratoi ar gyfer yr her hon – mae rhieni newydd yn gwneud y gorau y gallent gyda’r adnoddau sydd ar gael iddynt.   

Ochr yn ochr â hyn, mae gan rieni’r rôl aruthrol bwysig o gefnogi eu babanod a rheoli eu teimladau, gan eu helpu i deimlo’n dawel a diogel.   

Gall rhieni weithredu fel ‘clustog’ – yn gwarchod eu babanod rhag yr hyn sy’n digwydd yn y byd mawr trwy ddarparu gofal cyson a diogel.    

Mae rhieni sy’n gallu rheoli eu teimladau eu hunain, yn enwedig yn ystod adegau o straen ac ansicrwydd cynyddol, yn fwy galluog i gefnogi anghenion iechyd meddwl eu babi

Mae rhai ffyrdd o ddiogelu a hyrwyddo iechyd meddwl rhieni a babanod yn cynnwys:  

1. Ymdopi ag ynysu cymdeithasol 

Gall bod wedi eich ynysu oddi wrth deulu a ffrindiau cefnogol ac aelodau’r gymuned, wrth addasu i fod â baban newydd, ychwanegu straen pellach ar y teulu cyfan.  

Gallai babanod hŷn a phlant iau hefyd feddwl pam nad ydynt yn gweld pobl bwysig yn eu bywydau, fel neiniau a theidiau a gofalwyr. Gall siarad â nhw am hyn fod o gymorth, danfonwch luniau iddyn nhw a rhowch wybod iddyn nhw bod yr oedolion hynny’n dal i feddwl amdanynt, ac yn edrych ymlaen at eu gweld yn fuan.   

Mae babanod a phlant iau hefyd yn cael teimladau mawr yn ystod cyfnodau o newid neu pan fydd oedolion yn teimlo mwy o straen. Gall eu teimladau ymddangos fel ymddygiad heriol, megis glynu atoch fwy neu newid patrymau cysgu.    

Mae ymchwil yn dangos bod rhai dulliau penodol, megis defnyddio sling neu dylino corff y babi, yn gallu helpu babanod ymdopi â theimladau cryf, gan helpu’r ddau ohonoch ymlacio.   

Os ydych yn aelod o deulu rhiant newydd, neu’n ffrind, gallwch gefnogi iechyd meddwl y babi newydd trwy fod yn gefnogol wrth wrando ar y rhiant. 

Gall defnyddio galwadau fideo, rhannu lluniau a recordio fideos helpu’r rhiant a’r babi i deimlo’u bod wedi’u cysylltu yn ystod y cyfnod hwn o fod ar wahân. Gall hyn hefyd helpu’r babi i addasu ac adeiladu perthnasoedd allweddol pan fyddant y gallu eich gweld wyneb yn wyneb.  

Gall partneriaid neu aelodau teulu sy’n byw gyda mam newydd hefyd gefnogi trwy wneud lle yn nhrefn y diwrnod i famau gael ychydig o amser ar gyfer hunanofal, ymlacio ac i ail egnïo.  

2. Gwasanaethau iechyd a gofal cymunedol yr amharwyd arnynt 

Gyda chaffis babanod  a chefnogaeth gymunedol bosib arall wedi peidio dros dro, gall defnyddio galwadau wyneb yn wyneb eich helpu i gadw cysylltiad emosiynol a theimlo eich bod yn cael eich cefnogi.  

Gall y cyfnod hwn o fod gartref ar ben eich hun gyda’r babi fod yn gyfle bendigedig i gael amser o ansawdd a bondio gyda'ch babi. Gall chwarae, canu, ymateb i’r hyn mae’r babi’n edrych arno, a chopïo’r synau mae’n ei wneud, helpu bondio iach a rhoi synnwyr o ddiogelwch i’r babi. Mae hon yn ffactor ddiogelu ar gyfer iechyd meddwl y babi a gall helpu’r ddau ohonoch adeiladu lles cadarnhaol.   

Er bod toriad yn y gwasanaethau cymunedol fel grwpiau babanod, efallai ei bod yn galonogol gwybod nad fydd yn effeithio ar ddatblygiad babanod gan fod rhieni’n gallu darparu digon o ysgogiad i ddiwallu anghenion eu babi.   

Wrth gael eich cyfyngu i’ch cartref, gall trefn ddyddiol fod o gymorth er mwyn rhoi diogelwch a strwythur i chi a’ch babi.  Fodd bynnag, mae hefyd yn beth da caniatáu lle i beidio â chael amserlen berffaith.  Gall addasiadau bach i’ch diwrnod wedi noson ddigwsg neu fore o straen roi hyblygrwydd pwysig i’ch amserlennu dyddiol.  

3. Amgylchiadau cartref a bywyd  

Mewn rhai amgylchiadau, mae hyd yn oed yn bwysicach adeiladu ar y ffactorau sy’n diogelu iechyd meddwl y babi. Gall bod yn rhiant sengl, profi perthynas camdriniolcyflyrau iechyd meddwl ac iechyd corfforol, neu broblemau tai ac arian greu heriau i les datblygol y babi hefyd.   

Dydych chi ddim ar eich pen eich hun – mae gwasanaethau dal ar agor ac ar gael i’ch cynorthwyo. Mae cael cefnogaeth pan fo’i angen yn bwysig iawn, yn enwedig pan fyddwn yn wynebu heriau bywyd sylweddol.   

Ar adegau sy’n teimlo’n ormod i chi, ceisiwch fod yn garedig â chi’ch hun. Cymerwch ennyd i anadlu’n ddwfn; gwrandewch ar gerddoriaeth sy’n eich tawelu neu wneud paned o de. Tra fod y babi’n gorffwys mewn lle diogel, cymerwch amser i gael cefnogaeth trwy ffonio ffrind, aelod o’r teulu neu wasanaeth a all wrando.  

4. Cydnabod yr angen a chael help  

Er y gall rhai profiadau gynyddu’r risg o ran anawsterau emosiynol ac iechyd meddwl, gall unrhyw un gael ei effeithio gan heriau iechyd meddwl. I rieni newydd sy’n poeni am newidiadau o ran meddyliau, teimladau neu ymddygiad, mae’n bwysig cael mynediad at yr help a’r gefnogaeth angenrheidiol. 

Gall iechyd meddwl newid yn gyflym yn ystod y cyfnod hwn. Mae pob rhiant sy'n wynebu heriau iechyd meddwl yn haeddu cefnogaeth briodol ac amserol, waeth beth fo’r amgylchiadau unigol.  

Bydd cael cefnogaeth yn gyflym pan mae ei hangen arnoch yn gwneud i chi deimlo’n well ac i fod y rhiant y dymunwch fod i’ch babi. Os ydych yn ei chael yn anodd gallwch gysylltu â’ch bydwraig, eich meddyg teulu neu eich ymwelydd iechyd ac mewn sawl achos gallwch gael mynediad uniongyrchol at wasanaethau iechyd meddwl.  Mae hefyd sawl opsiwn ar gael ar gyfer cefnogaeth ddigidol yn ystod y cyfnod hwn, yn cynnwys fforymau cefnogaeth a grwpiau rhithwir.